Khi tư duy win win win bước ra khỏi lớp học và đối diện thực tế
Nếu ở bài trước tôi kể về Xuân Trường trong lớp học marketing, thì câu chuyện hôm nay bắt đầu ở một không gian khác. Không còn bàn ghế, không còn slide, không còn thảo luận lý thuyết. Chỉ còn công việc thật, con người thật và áp lực thật.
Trường bắt đầu xây nhóm nhỏ của mình. Không lớn. Vài người cộng tác. Một vài bạn trẻ cùng làm nội dung và triển khai hệ thống.
Ngày đầu tiên họp nhóm, Trường nhắn cho tôi.
Chị ơi em thấy làm một mình dễ hơn.
Tôi hỏi lại.
Vì sao.
Em nói.
Vì khi có người khác, em phải giải thích, phải chờ, phải điều chỉnh.
Tôi cười.
Chào mừng em đến với thế giới gắn kết đội nhóm.
Gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả chưa bao giờ là câu chuyện màu hồng. Nó bắt đầu bằng sự khó chịu rất thật. Khác tốc độ. Khác cách nghĩ. Khác kỳ vọng.
Nhưng nếu vượt qua được giai đoạn này, người lãnh đạo sẽ lớn lên rất nhanh.
Phần 1 Khát khao xây đội nhóm thay vì làm một mình
Ước muốn mở rộng nhưng không muốn mất kiểm soát
Trường nói với tôi một câu mà tôi từng nói cách đây nhiều năm.
Em muốn hệ thống chạy được ngay cả khi em không trực tiếp làm từng việc.
Đó là ước muốn chính đáng của bất kỳ ai bước vào kinh doanh bền vững. Không ai muốn cả đời mắc kẹt trong vai trò người làm thuê cho chính doanh nghiệp của mình.
Nhưng khi bắt đầu trao việc cho người khác, Trường nhận ra một sự thật.
Không ai làm giống mình.
Có bạn làm nội dung chưa sâu. Có bạn phản hồi khách hàng chậm. Có bạn thiếu kỷ luật.
Trường nhắn cho tôi.
Em thấy mình khó chịu quá chị.
Tôi hỏi.
Em khó chịu vì họ làm chưa tốt hay vì họ làm không giống em.
Im lặng vài phút.
Chắc là cả hai.
Đó là bước ngoặt đầu tiên trong hành trình thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp. Người lãnh đạo phải học cách phân biệt giữa tiêu chuẩn và cái tôi.
Phần 2 Rào cản của sự kiểm soát
Khi muốn mọi thứ hoàn hảo theo cách của mình
Tôi nhớ một buổi cà phê với Trường. Em nói thẳng.
Em giao việc rồi nhưng vẫn phải sửa lại gần hết.
Tôi hỏi.
Em có hướng dẫn rõ ngay từ đầu không.
Em ngập ngừng.
Chắc là chưa đủ kỹ.
Trong Trang Nhã Coaching đội nhóm, tôi thường nói rằng xây dựng đội nhóm không đánh đổi sức khỏe bắt đầu từ việc người lãnh đạo học cách huấn luyện thay vì tự làm.
Nếu bạn luôn tự tay sửa mọi thứ, đội nhóm sẽ không bao giờ trưởng thành.
Nhưng để buông kiểm soát là điều rất khó.
Trường từng quen với việc tự mình làm mọi thứ trong IPS marketing. Kỷ luật. Tỉ mỉ. Chi tiết. Khi có người khác tham gia, sự khác biệt trở thành áp lực.
Rào cản lớn nhất lúc này không phải năng lực của đội nhóm. Mà là nỗi sợ mất kiểm soát của người đứng đầu.
Trong hành trình lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực, đây là giai đoạn đau nhưng cần thiết. Bạn phải chấp nhận rằng đội nhóm sẽ mắc lỗi. Và lỗi đó là học phí của sự trưởng thành.
Phần 3 Nhân vật phản diện mang tên cái tôi
Khi lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể va chạm
Có một lần nhóm của Trường tranh luận gay gắt về cách chia hoa hồng và phân bổ công việc.
Trường gọi cho tôi.
Em thấy mệt. Em làm nhiều nhất mà lại phải chia.
Tôi hỏi.
Em muốn xây hệ thống hay muốn chứng minh mình giỏi nhất.
Em im lặng.
Nhân vật phản diện trong giai đoạn này không phải thành viên trong nhóm. Mà là cái tôi của người lãnh đạo.
Khi bắt đầu có kết quả, bạn dễ nghĩ rằng mình xứng đáng hơn. Nhưng nếu giữ tư duy đó, đội nhóm sẽ sớm rạn nứt.
Gắn kết đội nhóm không có nghĩa là cào bằng. Nhưng phải có sự minh bạch và tôn trọng lẫn nhau.
Trường đã chọn cách ngồi lại với nhóm. Nói rõ kỳ vọng. Nghe phản hồi. Điều chỉnh cơ chế.
Không hoàn hảo. Nhưng chân thành.
Tôi thấy ở em sự thay đổi rõ rệt. Từ một người làm marketing giỏi chuyên môn sang một người bắt đầu học cách làm lãnh đạo.
Phần 4 Bí kíp của sự lắng nghe và đối thoại
Khi người lãnh đạo học cách nói ít lại
Trường kể với tôi về một buổi họp khác.
Em thử làm theo lời chị. Em hỏi nhiều hơn nói.
Kết quả thế nào.
Em bất ngờ vì có những ý tưởng em chưa từng nghĩ tới.
Đó là khoảnh khắc tư duy win win win được kiểm chứng.
Khi bạn tin rằng người khác cũng có giá trị, bạn sẽ mở ra không gian để họ đóng góp.
Trong Trang Nhã Viking phát triển con người, tôi luôn dành thời gian để các trưởng bộ phận chia sẻ quan điểm trước khi tôi đưa ra quyết định cuối cùng. Không phải vì tôi thiếu định hướng. Mà vì tôi muốn họ trưởng thành.
Kinh doanh bền vững không thể dựa trên một cá nhân xuất sắc. Nó cần một tập thể có tiếng nói.
Trường bắt đầu thay đổi cách điều hành nhóm. Rõ mục tiêu. Rõ tiêu chuẩn. Nhưng linh hoạt trong cách thực hiện.
Phần 5 Những va chạm tiếp theo và sự trưởng thành âm thầm
Khi đội nhóm mắc lỗi và người lãnh đạo phải chọn thái độ
Một chiến dịch nhỏ của nhóm không đạt kết quả như mong đợi. Nội dung sai định hướng. Khách hàng phản hồi không tốt.
Trường nói với tôi.
Lúc đó em rất muốn trách bạn phụ trách nội dung.
Rồi em làm gì.
Em hít thở. Rồi em nói cả nhóm cùng xem lại quy trình.
Đó là thay đổi lớn.
Trong xây dựng đội nhóm kinh doanh hiệu quả, thái độ của người lãnh đạo trước sai lầm quyết định văn hóa lâu dài. Nếu bạn chỉ trích cá nhân, mọi người sẽ sợ. Nếu bạn tập trung vào hệ thống, mọi người sẽ học.
Trường bắt đầu nhìn vấn đề dưới góc độ hệ thống. Thiếu hướng dẫn ở đâu. Thiếu kiểm tra ở đâu. Thiếu đào tạo ở đâu.
Tôi thấy em không còn nói nhiều về thành tích cá nhân. Em nói nhiều hơn về sự tiến bộ của cả nhóm.
Đó là bước chuyển từ người làm giỏi sang người dẫn dắt.
Phần 6 Kết quả của sự thay đổi bên trong
Đội nhóm chưa lớn nhưng nền tảng đã khác
Nhóm của Trường chưa phải đội ngũ hàng chục người. Doanh thu chưa phải con số gây choáng.
Nhưng điều khác biệt là không khí.
Họp nhóm có tranh luận nhưng không công kích. Có góp ý nhưng không hạ thấp. Có mục tiêu chung rõ ràng.
Trường nói với tôi một câu khiến tôi nhớ mãi.
Em bắt đầu hiểu vì sao chị luôn nói phát triển con người trước khi phát triển doanh thu.
Gắn kết đội nhóm không đến từ khẩu hiệu. Nó đến từ hàng trăm cuộc đối thoại nhỏ. Từ cách người lãnh đạo phản ứng trước áp lực. Từ sự nhất quán giữa lời nói và hành động.
Lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực không phải mềm yếu. Nó đòi hỏi bản lĩnh rất lớn để không để cảm xúc chi phối quyết định.
Phần 7 Bài học cho doanh nhân đang ở giai đoạn mở rộng
Thay đổi thật sự bắt đầu khi bạn không còn muốn làm một mình
Nếu bạn đang ở giai đoạn mở rộng đội nhóm, có thể bạn cũng đang trải qua những cảm xúc giống Xuân Trường.
Khó chịu vì người khác không làm nhanh như mình.
Mệt vì phải giải thích nhiều lần.
Bực vì phải chia lợi ích.
Nhưng hãy nhớ.
Nếu bạn muốn kinh doanh bền vững, bạn phải học cách xây hệ thống và phát triển con người.
Thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp bắt đầu từ việc bạn thừa nhận mình cũng chưa hoàn hảo. Bạn cũng đang học.
Xuân Trường vẫn đang trên hành trình đó. Còn va chạm. Còn điều chỉnh. Còn những buổi họp chưa trọn vẹn.
Nhưng em đã bước qua một ngưỡng quan trọng.
Ngưỡng của cái tôi.
Và khi người lãnh đạo bước qua được ngưỡng đó, đội nhóm mới thật sự có cơ hội lớn lên.
Trong bài viết tiếp theo, tôi sẽ kể về cách Xuân Trường đối diện với khủng hoảng niềm tin khi một thành viên rời nhóm và bài học sâu hơn về gắn kết đội nhóm trong giai đoạn biến động.
Bởi vì thay đổi mạnh mẽ nhất không đến khi mọi thứ suôn sẻ. Nó đến khi bạn vẫn chọn ở lại và xây dựng dù mọi thứ đang lung lay.