Khi thế hệ lãnh đạo truyền thống gặp thế hệ số
Tôi làm việc trong ngành sản xuất hơn hai mươi năm. Tôi quen với nhà máy, với quy trình, với hệ thống quản trị nhiều tầng. Tôi quen với việc xây dựng đội nhóm từ nền tảng kỷ luật và đào tạo nội bộ bài bản. Trang Nhã Viking phát triển con người bằng những buổi huấn luyện trực tiếp, bằng sự hiện diện thật, bằng sự đồng hành dài hạn.
Và rồi tôi gặp Phạm Văn Chiến.
Một người trẻ xây dựng hệ sinh thái affiliate trên nền tảng số. Không văn phòng cố định. Không dây chuyền sản xuất. Không bảng chấm công. Nhưng lại có hàng trăm con người kết nối với nhau bằng niềm tin và giá trị.
Lúc đầu tôi tò mò.
Làm sao một hệ sinh thái không gặp mặt thường xuyên lại có thể gắn kết đội nhóm bền như vậy.
Câu hỏi đó theo tôi suốt một thời gian dài.
Hệ sinh thái affiliate không chỉ là kiếm tiền online
Nhiều người nhìn affiliate marketing và chỉ thấy hoa hồng. Thấy doanh số. Thấy traffic. Nhưng khi tôi quan sát kỹ hệ sinh thái của Chiến, tôi thấy một cấu trúc khác.
Em không tuyển người bằng lời hứa làm giàu nhanh. Em nói rõ rằng đây là hành trình phát triển bản thân. Ai muốn đi đường dài thì ở lại.
Trong các buổi zoom nội bộ, tôi được mời tham dự vài lần. Tôi nghe Chiến nói về trách nhiệm với khách hàng. Về việc phải hiểu sản phẩm trước khi quảng bá. Về việc không đánh đổi uy tín để lấy một đơn hàng.
Đó không còn là affiliate đơn thuần.
Đó là xây dựng văn hóa.
Gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả trong môi trường số đòi hỏi một nền tảng rất khác so với mô hình truyền thống. Không có sự giám sát trực tiếp. Không có kiểm soát giờ làm. Mọi thứ dựa trên sự tự giác.
Và sự tự giác chỉ xuất hiện khi người ta tin vào người dẫn dắt.
Nhân vật phản diện của thời đại số
Nếu lãnh đạo truyền thống đối diện với bài toán nhân sự nghỉ việc hay năng suất giảm, thì lãnh đạo thời đại số đối diện với một thứ nguy hiểm hơn.
Sự phân tán.
Trong hệ sinh thái online, chỉ cần một cơ hội tốt hơn xuất hiện, một lời mời hấp dẫn hơn, con người có thể rời đi rất nhanh.
Tôi hỏi Chiến rằng em làm gì để giữ người.
Em trả lời một câu khiến tôi suy nghĩ rất lâu.
Em không giữ người. Em tạo giá trị để họ muốn ở lại.
Đó là khác biệt cốt lõi giữa kiểm soát và gắn kết đội nhóm.
Lãnh đạo truyền thống nhiều khi dựa vào hợp đồng và cấu trúc. Lãnh đạo thế hệ số buộc phải dựa vào sự thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp của mình.
Không hiểu họ đang lo điều gì. Không hiểu họ đang thiếu kỹ năng gì. Không hiểu họ đang khao khát điều gì. Bạn sẽ mất họ.
Khi tốc độ không được phép đánh bại giá trị
Có một giai đoạn hệ sinh thái của Chiến tăng trưởng rất nhanh. Số lượng affiliate tham gia tăng mạnh. Doanh số đi lên. Năng lượng bùng nổ.
Nhưng tôi cũng nhìn thấy áp lực.
Tăng trưởng nhanh luôn kéo theo nguy cơ loãng văn hóa.
Một lần trong buổi trao đổi riêng, tôi hỏi em rằng em có sợ mất kiểm soát không.
Chiến nói có.
Em sợ rằng nếu chỉ tập trung vào con số, hệ sinh thái sẽ trở thành một cỗ máy kiếm tiền không linh hồn.
Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra em đã bước qua một tầng nhận thức khác.
Lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực không có nghĩa là mềm yếu. Nó là lựa chọn khó khăn hơn.
Nó đòi hỏi người đứng đầu phải sẵn sàng nói không với những cơ hội ngắn hạn để bảo vệ giá trị dài hạn.
Trong Trang Nhã Coaching đội nhóm, tôi luôn nhấn mạnh rằng xây dựng đội nhóm không đánh đổi sức khỏe và giá trị là chiến lược dài hạn. Chiến đang làm điều đó trong môi trường số.
So sánh hai thế hệ lãnh đạo
Thế hệ lãnh đạo truyền thống lớn lên trong môi trường thiếu thốn. Kỷ luật cao. Cấu trúc rõ ràng. Quyền lực phân tầng.
Thế hệ lãnh đạo số lớn lên trong môi trường dư thừa thông tin. Tự do lựa chọn. Cơ hội mở rộng toàn cầu.
Nếu lãnh đạo truyền thống quản trị bằng quy trình, thì lãnh đạo số phải quản trị bằng niềm tin.
Nếu lãnh đạo truyền thống dựa vào sự hiện diện vật lý, thì lãnh đạo số dựa vào sự hiện diện tinh thần.
Tôi từng nghĩ mô hình của mình và mô hình của Chiến rất khác.
Nhưng càng quan sát, tôi càng thấy điểm giao nhau.
Dù ở nhà máy hay online, dù ở Việt Nam hay quốc tế, nền tảng phát triển kinh doanh bền vững vẫn là con người.
Phụ nữ làm kinh doanh bền vững càng cần hiểu điều này. Không thể chỉ học công cụ số mà bỏ qua nội lực lãnh đạo.
Những kỷ niệm nhỏ nhưng nói lên cách dẫn dắt
Tôi nhớ một lần một thành viên trong hệ sinh thái của Chiến mắc sai lầm khi quảng bá sản phẩm quá đà. Có nguy cơ ảnh hưởng đến uy tín chung.
Phản ứng nhanh nhất có thể là loại người đó ra khỏi hệ thống.
Nhưng Chiến chọn cách khác.
Em gọi riêng. Em phân tích hậu quả. Em yêu cầu người đó sửa sai công khai và học lại quy chuẩn.
Tôi hỏi em vì sao không xử lý mạnh tay.
Em nói rằng nếu người ta có khả năng phát triển bản thân và sửa sai, em muốn cho họ cơ hội.
Đó là cách gắn kết đội nhóm bằng trách nhiệm thay vì sợ hãi.
Không phải ai cũng giữ được sự bình tĩnh đó khi hệ thống đã lớn.
Bài học cho doanh nhân đang chuyển mình sang thời đại số
Nhiều doanh nhân truyền thống đang cố gắng chuyển đổi số. Họ học công nghệ. Họ thuê đội marketing. Họ mở kênh online.
Nhưng họ quên một điều.
Chuyển đổi số không chỉ là thay công cụ. Mà là thay cách lãnh đạo.
Bạn không thể quản lý một đội nhóm online bằng tư duy kiểm soát cũ.
Bạn phải học cách thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp của mình ở một tầng sâu hơn. Phải học cách xây dựng văn hóa qua màn hình.
Hệ sinh thái affiliate của Phạm Văn Chiến cho tôi một dẫn chứng phát triển bản thân rất rõ.
Khi người lãnh đạo lớn lên, hệ thống lớn theo.
Khi người lãnh đạo giữ được giá trị, đội nhóm tự nhiên ổn định.
Kết nối hai thế hệ để tạo sức mạnh mới
Tôi tin rằng tương lai không thuộc về riêng thế hệ truyền thống hay thế hệ số.
Tương lai thuộc về những người biết học từ nhau.
Tôi học từ Chiến về tốc độ, về tư duy mở, về cách tận dụng nền tảng số.
Chiến học từ tôi về cấu trúc, về xây dựng nền móng dài hạn, về phát triển con người trước khi phát triển hệ thống.
Sự giao thoa đó tạo nên một cách nhìn mới về gắn kết đội nhóm.
Không phân biệt tuổi tác.
Không phân biệt ngành nghề.
Chỉ còn lại câu hỏi cốt lõi.
Bạn đang xây dựng hệ sinh thái của mình bằng sự kiểm soát.
Hay bằng sự tin tưởng và nội lực.
Nếu bạn muốn đi đường dài trong thời đại số, hãy bắt đầu từ con người.
Vì dù công nghệ thay đổi thế nào, nền tảng của phát triển kinh doanh bền vững vẫn là khả năng gắn kết đội nhóm.