Câu chuyện Lan Phương và hành trình xây dựng đội nhóm để phát triển kinh doanh bền vững
Sự thay đổi trong kinh doanh hiếm khi đến từ một ý tưởng bùng nổ. Nó thường bắt đầu từ một cuộc trò chuyện rất thật.
Tôi nhớ buổi nói chuyện với Lan Phương. Một người em, một người bạn học, một doanh nhân đã có gần hai mươi lăm năm kinh doanh mỹ phẩm cao cấp Hàn Quốc. Em không phải người mới vào nghề. Em đã đi một hành trình dài. Nhưng em nói với tôi rằng em đang bị nghẽn. Nghẽn ở đội nhóm. Nghẽn ở quy trình. Nghẽn ở việc không thể nhân bản chính mình để scale up.
Và chính từ câu hỏi của em, tôi nhìn thấy một điều quan trọng. Sự thay đổi không đến từ việc làm nhiều hơn. Nó đến từ việc thiết kế lại cách mình làm.
Theo nội dung cuộc trò chuyện trong file phỏng vấn, Lan Phương thẳng thắn chia sẻ rằng em đã viết hàng trăm bài nhưng chưa tối ưu hóa, chưa hệ thống hóa, nên website không được index tốt . Điều đó phản ánh một vấn đề sâu hơn. Làm rất nhiều nhưng chưa có cấu trúc. Có năng lực nhưng chưa có hệ thống.
Đó là câu chuyện của rất nhiều doanh nhân.
Lan Phương là ai và khát khao thật sự phía sau thương hiệu cá nhân
Lan Phương kinh doanh mỹ phẩm online gần hai mươi lăm năm. Em chọn những thương hiệu cao cấp của Hàn Quốc để phân phối. Em không bán hàng đại trà. Em chọn phân khúc cao. Em có tiêu chuẩn chất lượng rất cao, thậm chí cao đến mức chính nó làm em chậm lại khi muốn phát triển sản phẩm riêng.
Em nói với tôi rằng thiên kiến của em rất mạnh. Em quen phân phối những thương hiệu số một số hai trên thị trường, nên khi nghĩ đến việc làm ODM sản phẩm riêng, em lo về chất lượng đầu ra . Em sợ không đạt chuẩn. Em sợ không đủ tốt.
Khát khao của em rất rõ. Em muốn xây dựng thương hiệu riêng. Muốn ra mắt sản phẩm của mình trong vòng một năm. Muốn đi từ phân phối sang làm chủ giá trị. Nhưng rào cản không nằm ở ý tưởng. Nó nằm ở hệ thống và đội nhóm.
Đây chính là bước một và bước hai của mọi sự thay đổi. Khát khao đủ lớn. Và nhận diện đúng rào cản.
Rào cản thật sự không phải thị trường mà là quy trình
Khi tôi hỏi về thách thức lớn nhất, Lan Phương không nói về khách hàng. Không nói về cạnh tranh. Em nói về quy trình.
Em bảo đội nhóm khoảng mười đến hai mươi người thì vận hành tốt. Nhưng khi muốn mở rộng thì không nhân bản được. Người mới rất khó thích nghi. Marketing không có quy trình rõ. KPI không đo được. Giao việc không khớp kết quả .
Đây là điểm nghẽn kinh điển trong xây dựng đội nhóm.
Khi doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào cá nhân người sáng lập, mọi thứ chạy tốt vì chủ doanh nghiệp đang gánh phần lớn năng lực. Nhưng đến lúc muốn scale up, năng lực cá nhân không còn đủ. Và nếu không có quy trình, đội nhóm sẽ rối loạn.
Lan Phương thừa nhận trước giờ em làm gần như một mình. Chạy quảng cáo. Xây thương hiệu cá nhân. Giao việc theo cảm hứng. Khi doanh số còn ở mức nhỏ thì điều đó ổn. Nhưng khi muốn nhân đôi, nhân ba, hệ thống bắt đầu đòi hỏi một cấu trúc khác .
Trong phát triển kinh doanh bền vững, đây là bước chuyển quan trọng. Từ làm giỏi sang dạy người khác làm giỏi.
Bí quyết xây dựng đội nhóm bắt đầu từ việc băm nhỏ công việc
Tôi hỏi Lan Phương một câu rất đơn giản. Nếu muốn nhân đôi kết quả, em có sẵn lòng chia công việc của mình thành năm đầu việc không.
Em nói có.
Tôi nói tiếp. Hãy gọi tên từng đầu việc. Viết ra từng bước. Từ lúc mở máy. Mở file gì. Viết gì. Lưu ở đâu .
Nhiều doanh nhân nghĩ rằng họ đã có quy trình. Nhưng thực ra họ chỉ có kinh nghiệm trong đầu. Không có quy trình trên giấy.
Xây dựng đội nhóm không bắt đầu từ tuyển người. Nó bắt đầu từ việc bạn chuyển tri thức ẩn trong đầu mình thành quy trình có thể dạy được.
Tôi nói với em rằng không bao giờ đi thuê một người giống mình. Điều đó gần như không thể. Hãy chia nhỏ vai trò. Một người nói. Một người viết. Một người chạy quảng cáo. Một người thiết kế. Và tuyển theo thái độ học hỏi, không phải theo cái tôi quá lớn .
Trong mọi tổ chức, thái độ quan trọng hơn kỹ năng. Vì kỹ năng có thể đào tạo. Còn cái tôi không chịu lắng nghe thì không thể phát triển.
Nhân vật phản diện trong hành trình scale up
Nhân vật phản diện không phải đối thủ. Không phải thị trường. Mà là chính những niềm tin giới hạn.
Lan Phương từng đặt mục tiêu nhỏ. Khi đạt được thì cảm thấy đủ. Cảm thấy chán. Em nhận ra mình quên đặt những con số lớn hơn, những mục tiêu sống mới .
Nhiều doanh nhân dừng lại không phải vì thất bại. Mà vì thỏa mãn sớm.
Khi không có sứ mệnh lớn hơn, đội nhóm sẽ không có động lực chung. Khi không có tầm nhìn rõ ràng, quy trình chỉ là thao tác kỹ thuật.
Sau khi đi học và nhìn lại xung đột giữa sứ mệnh và giá trị theo đuổi, Lan Phương bắt đầu thiết kế lại lộ trình của mình . Không nóng vội. Không nhìn vào đích đến quá xa. Mà chia nhỏ hành trình.
Đó chính là sự trưởng thành của một người làm kinh doanh từ tâm.
Cho đi là còn mãi và sức mạnh của mối quan hệ chất lượng
Trong cuộc trò chuyện, tôi gợi ý cho Lan Phương về những nguồn ODM uy tín. Nhà máy ở Hàn Quốc. Những người đã làm sản phẩm cho bác sĩ lớn .
Em lắng nghe. Em không khép lại. Em mở ra.
Và đó là điều tôi luôn tin tưởng. Doanh nhân không thể đi một mình. Những mối quan hệ chất lượng sẽ bổ sung nguồn lực cho nhau. Khi một người chia sẻ kinh nghiệm hệ thống hóa. Người kia chia sẻ nguồn sản xuất. Cả hai cùng lớn lên.
Cho đi là còn mãi không phải khẩu hiệu. Nó là chiến lược phát triển dài hạn.
Trong hành trình của Lan Phương, việc em hỏi về bí quyết xây dựng đội nhóm không phải vì em thiếu năng lực. Mà vì em sẵn sàng học. Sẵn sàng thừa nhận mình đang thiếu hệ thống. Và chính sự khiêm tốn đó mở ra những cánh cửa mới.
Kết quả không đến ngay nhưng hướng đi đã rõ
Sau cuộc trò chuyện, điều thay đổi lớn nhất không phải là em có thêm nhân sự ngay lập tức. Mà là em có một cách nhìn khác.
Thay vì hỏi vì sao nhân sự không làm được việc trong một tuần, em hiểu rằng cần thời gian nuôi dưỡng. Nhưng phải tuyển đúng người có thái độ học hỏi .
Thay vì bực bội vì lương cao mà hiệu suất thấp, em hiểu rằng có thể băm nhỏ công việc, đo lường theo sản lượng và trả lương theo giá trị tạo ra .
Thay vì loay hoay giữa thương hiệu cá nhân và phân phối, em thiết kế lộ trình một năm ra sản phẩm riêng dựa trên tệp khách hàng cao cấp sẵn có .
Đó là sự thay đổi trong tư duy hệ thống.
Bài học cho doanh nhân đang muốn mở rộng đội nhóm
Câu chuyện Lan Phương không phải câu chuyện cổ tích. Không có phép màu. Không có bước nhảy vọt trong một đêm.
Nhưng có một điều rất rõ.
Muốn phát triển kinh doanh bền vững, phải đi từ gốc là con người và quy trình.
Hãy tự hỏi mình.
Công việc bạn đang làm mỗi ngày đã được viết ra chưa.
Bạn có thể quay video hướng dẫn người khác làm giống mình không.
Bạn tuyển người dựa trên kỹ năng hay dựa trên thái độ.
Bạn đang đặt mục tiêu đủ lớn để đội nhóm cùng nhìn về một hướng chưa.
Sự thay đổi không bắt đầu khi bạn có đủ người. Nó bắt đầu khi bạn sẵn sàng chia sẻ quyền lực. Sẵn sàng chuyển vai từ người làm chính sang người thiết kế hệ thống.
Lan Phương đã chọn bước đi đó.
Và tôi tin rằng khi một doanh nhân chọn xây dựng đội nhóm bằng sự thấu hiểu, bằng quy trình rõ ràng, bằng mối quan hệ chất lượng và tinh thần cho đi, hành trình scale up sẽ không còn là giấc mơ xa.
Nó sẽ là kết quả tất yếu của một hệ thống được thiết kế đúng ngay từ hôm nay.
Nếu bạn đang ở giai đoạn muốn mở rộng. Muốn nhân bản đội nhóm. Muốn xây dựng thương hiệu riêng. Hãy bắt đầu từ câu hỏi rất đơn giản mà Lan Phương đã dám hỏi.
Tôi đang thiếu quy trình ở đâu.
Và tôi sẵn sàng thay đổi đến mức nào để xây dựng một doanh nghiệp không phụ thuộc hoàn toàn vào chính mình.
Bởi vì sự thay đổi thật sự không đến từ phép màu. Nó đến từ quyết định thiết kế lại cách mình làm kinh doanh.
Đọc bài viết liên quan tại đây: Trang Thanh Thúy và hành trình xây lại đội nhóm: Tái định nghĩa thành công để phát triển kinh doanh bền vững