Nữ lãnh đạo: điều hành giỏi mà vẫn giữ được gia đình và chính mình

Phụ nữ làm lãnh đạo thường bị kéo về hai phía. Một phía là công việc với áp lực tăng trưởng, con người, trách nhiệm. Phía còn lại là gia đình, nơi trái tim muốn đủ đầy, nhưng thời gian thì luôn thiếu. Tôi hiểu điều đó vì gia đình là phần quan trọng nhất trong cuộc sống của tôi. Và tôi cũng hiểu rằng muốn đi đường dài, phụ nữ không thể chỉ “chịu đựng”, mà cần một cách lãnh đạo bền vững hơn.

Nữ lãnh đạo: giỏi việc, giữ nhà, nhưng đừng đánh đổi chính mình

Nếu bạn là phụ nữ làm lãnh đạo, chắc bạn sẽ hiểu cái cảm giác này: sáng bước ra khỏi nhà là “chế độ công việc”, tối về tới nhà là “chế độ gia đình”, rồi khi mọi người ngủ hết, mình mới được sống với chính mình nhưng cũng thường là lúc kiệt.

Tôi đã gặp rất nhiều chị em giỏi, rất bản lĩnh, làm được việc, gánh được đội. Nhưng có một điểm chung nghe vừa thương vừa quen: ai cũng đang “gồng”. Gồng để ổn. Gồng để không ai thất vọng. Gồng để giữ hình ảnh “mạnh mẽ”. Và càng gồng lâu, mình càng dễ cáu, dễ mệt, dễ trống rỗng. Không phải vì mình yếu, mà vì mình đã tự ôm quá nhiều.

Tôi là LÊ NGUYÊN TRANG NHÃ. Tôi điều hành doanh nghiệp may mặc xuất khẩu và đồng hành cùng nhiều quản lý, lãnh đạo trong hành trình nâng cấp đội ngũ. Gia đình với tôi là trái tim. Nhưng tôi cũng hiểu áp lực của người đứng đầu: nếu mình ngã, cả hệ thống rung. Bài này tôi viết như một lời kể thật, kiểu nói chuyện với nhau, để những nữ lãnh đạo đang bận rộn có thể nhìn lại, thở một nhịp, và chọn cách đi bền hơn.

Có một kiểu mệt rất riêng của phụ nữ làm lãnh đạo

Đó là kiểu mệt không ai thấy. Bạn vẫn cười, vẫn xử lý việc, vẫn trả lời tin nhắn đúng giờ. Nhưng bên trong là một chuỗi tự nhắc: “Mình phải ổn”, “Mình phải làm cho xong”, “Mình không được yếu”.

Và cái mệt này thường không đến từ khối lượng công việc. Nó đến từ việc bạn đang mang quá nhiều vai cùng lúc. Ngoài xã hội, bạn là người ra quyết định. Ở nhà, bạn là người giữ nhịp. Trong lòng, bạn lại muốn được là một người phụ nữ đúng nghĩa: được nhẹ, được vui, được yêu thương, được sống chậm một chút.

Điều khó nhất là không phải chọn gia đình hay sự nghiệp. Điều khó nhất là giữ được mình trong cả hai.

Vòng lặp “ôm hết” nghe quen không?

Nhiều nữ lãnh đạo rất giỏi, vì giỏi nên dễ ôm. Ôm vì thấy người khác làm không tới. Ôm vì muốn nhanh. Ôm vì sợ sai. Ôm vì không muốn người khác áp lực. Ôm vì thương đội. Ôm vì có trách nhiệm.

Nhưng ôm lâu ngày sẽ thành một cái bẫy. Bạn ôm càng nhiều, đội càng quen dựa. Đội càng dựa, bạn càng ôm. Rồi một ngày bạn mệt quá, bạn bùng lên. Và khi bạn bùng lên, bạn lại tự trách: “Sao mình không kiểm soát được cảm xúc”.

Thật ra không phải cảm xúc bạn có vấn đề. Thật ra là hệ thống đang bắt bạn gồng.

Nếu bạn thấy mình đang trong vòng lặp đó, tôi muốn nói thẳng: không phải bạn cần cố thêm. Bạn cần đổi cách vận hành.

Cân bằng gia đình và sự nghiệp không phải chia đôi thời gian

Tôi từng nghĩ cân bằng là chia 50 50. Nhưng đời thật không như vậy. Có giai đoạn công việc đòi 80, có giai đoạn gia đình đòi 80. Cân bằng không phải chia đều, mà là bạn biết mình đang ưu tiên gì, và bạn có đang chủ động chọn hay bị cuốn đi.

Một điều rất quan trọng với phụ nữ: mình có quyền ưu tiên. Mình không cần xin phép để được chăm mình. Mình không cần chứng minh mãi rằng mình đủ giỏi. Mình chỉ cần sống đúng với mục tiêu và giá trị của mình.

Tôi theo đuổi sự chân thành, trung thực, sống có mục đích, giúp ích được nhiều người, tạo thêm giá trị. Khi bạn rõ giá trị, bạn bớt bị kéo đi bởi kỳ vọng của người khác.

Một nữ lãnh đạo bền không phải là người chịu đựng giỏi nhất

Một nữ lãnh đạo bền là người biết tạo ra cách làm việc khiến mình không phải chịu đựng nữa.

Tôi hay nói vui: lãnh đạo kiểu gồng giống như chạy xe mà kéo thắng tay. Vẫn chạy, nhưng hại máy, và sớm muộn cũng đuối. Lãnh đạo bền là biết tháo thắng tay đó ra. Tháo bằng cách nào? Bằng cách xây đội.

Tôi tin rất mạnh vào chuyện đội ngũ phải đứng vững, vì khi đội đứng vững, phụ nữ lãnh đạo mới thật sự có không gian để sống. Không phải sống kiểu “lén lút” tranh thủ, mà là sống đàng hoàng, tử tế, đầy đủ.

Nếu bạn muốn đọc sâu hơn về cách đội ngũ trở thành bệ đỡ thay vì gánh nặng, bạn có thể xem bài coaching gắn kết đội nhóm. Nhiều người nghĩ coaching là “mềm”, nhưng với phụ nữ lãnh đạo, coaching đúng là cách “cứng” nhất để mình bớt gồng.

Một điều tôi học được khi vừa điều hành vừa giữ gia đình

Gia đình không phải thứ mình “xử lý” cho xong. Gia đình là nơi mình quay về để được là mình.

Nên thay vì cố làm mọi thứ hoàn hảo, tôi chọn làm điều có ý nghĩa. Có những ngày tôi không thể làm hết tất cả. Nhưng tôi cố giữ vài điều nhỏ: sự hiện diện thật sự khi ở nhà, một cuộc nói chuyện trọn vẹn, một cái ôm đủ lâu, một bữa ăn không vội.

Những điều nhỏ đó giữ trái tim mình ấm. Và khi trái tim ấm, mình dẫn dắt cũng ấm. Phụ nữ lãnh đạo hay ở chỗ đó: mình có thể tạo ra một bầu không khí. Nhưng mình chỉ làm được khi mình không bị vắt kiệt.

“Giữ mình” không ích kỷ, giữ mình là trách nhiệm

Nhiều phụ nữ cảm thấy tội lỗi khi chăm mình. Sợ bị nói “có chút quyền là lo cho bản thân”. Nhưng tôi nhìn khác. Bạn càng là người đứng đầu, việc giữ mình càng là trách nhiệm.

Nếu bạn kiệt, bạn sẽ dễ ra quyết định nóng. Nếu bạn kiệt, bạn sẽ dễ nghi ngờ người khác. Nếu bạn kiệt, bạn sẽ dễ mất kiên nhẫn với người thân. Và lúc đó, cái giá không chỉ là công việc, mà là gia đình và chính mình.

Giữ mình đôi khi chỉ là ngủ đủ hơn một chút. Ăn đúng hơn một chút. Dừng điện thoại sớm hơn một chút. Từ chối bớt một cuộc hẹn không cần thiết. Không ai làm việc đó thay bạn được.

Nữ lãnh đạo và sức mạnh của sự rõ ràng

Tôi thấy phụ nữ lãnh đạo thường mềm ở tình cảm, nhưng lại hay mơ hồ ở ranh giới. Mơ hồ làm mình mệt. Mơ hồ làm người khác cũng mệt.

Sự rõ ràng là một loại yêu thương. Rõ ràng trong công việc: mục tiêu, vai trò, cam kết. Rõ ràng trong gia đình: nhu cầu, thời gian, ưu tiên. Rõ ràng trong bản thân: mình đang muốn gì, mình đang cần gì.

Khi bạn rõ ràng, bạn không phải lớn tiếng. Bạn chỉ cần nói một câu thôi, đội cũng hiểu, nhà cũng hiểu, và bạn cũng hiểu mình.

Một nữ lãnh đạo đẹp nhất là khi vừa mạnh vừa mềm, đúng lúc

Tôi luôn tin phụ nữ không cần trở thành đàn ông để làm lãnh đạo. Mình có cách mạnh của mình. Mạnh bằng sự bền bỉ, bằng trực giác, bằng sự thấu cảm, bằng việc nhìn người sâu. Và mình có thể giữ sự mềm đó, miễn là mình đừng dùng mềm để né tránh quyết định.

Mềm không phải là nhịn. Mềm là linh hoạt. Mềm là biết chọn cuộc chiến. Mềm là biết dừng đúng lúc để không tự làm mình rách.

Kết lại: đừng chỉ làm “người gánh”, hãy trở thành “người dẫn”

Nếu bạn đang đọc đến đây, có thể bạn cũng đang ở một giai đoạn phải vừa giữ kết quả, vừa giữ đội, vừa giữ gia đình. Tôi hiểu. Và tôi muốn bạn nhớ một điều: bạn không cần mạnh theo kiểu chịu đựng nữa. Bạn có thể mạnh theo kiểu có hệ thống, có đội ngũ, có ranh giới rõ, và có một đời sống thật sự.

Nếu bạn muốn hiểu thêm về tôi và hành trình đã tạo nên những góc nhìn này, bạn có thể đọc bài NHÃ LÀ AI. Và nếu bạn đang muốn xây một đội ngũ để mình bớt gồng, để doanh nghiệp chạy đều hơn, để bạn có thời gian sống đúng nghĩa hơn, hãy bắt đầu bằng việc nhìn lại: điều gì trong đội đang khiến bạn phải ôm, và điều gì bạn có thể chuyển giao ngay từ tuần này.

Bạn không cần làm một mình. Và bạn cũng không nên làm một mình.