Khi doanh nghiệp bắt đầu lớn hơn cái tôi của người sáng lập
Có một buổi chiều Kiên ngồi trước mặt tôi.
Em nói rất thẳng.
“Chị ơi, em đang mệt vì phải tự quyết quá nhiều thứ.”
Tôi hỏi lại.
“Em mệt vì công việc hay vì không tin ai đủ khả năng?”
Em im lặng.
Đó là giai đoạn doanh nghiệp của Kiên tại Lào bắt đầu ổn định. Doanh thu không còn bấp bênh như những năm đầu. Khách hàng đã có tệp quen thuộc. Đội nhóm không còn chỉ là một hai người.
Nhưng chính lúc đó, thử thách mới xuất hiện.
Phát triển kinh doanh bền vững không dừng lại ở sản phẩm hay niềm tin khách hàng. Nó chạm đến câu hỏi khó hơn. Làm sao để doanh nghiệp vận hành mà không phụ thuộc hoàn toàn vào người sáng lập.
Những va chạm đầu tiên trong đội nhóm
Kiên kể với tôi về một cuộc tranh luận với nhân sự chủ chốt.
“Em thấy bạn ấy làm chưa đúng quy trình. Em nhắc nhiều lần. Nhưng bạn ấy nói em kiểm soát quá.”
Tôi hỏi.
“Em muốn đúng hay em muốn bền?”
Em nhìn tôi.
“Em muốn bền.”
Muốn bền nghĩa là phải học cách thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp. Không phải thấu hiểu để chiều chuộng. Mà để biết họ đang đứng ở đâu trên hành trình trưởng thành.
Trong các chương trình Trang Nhã Coaching đội nhóm, tôi thường nói rằng đội nhóm không cần một người hoàn hảo. Họ cần một người đủ trung thực để nhận ra giới hạn của mình.
Kiên bắt đầu thay đổi cách giao tiếp. Thay vì chỉ nói điều mình muốn, em bắt đầu hỏi.
“Theo em, cách nào hợp lý hơn?”
Những cuộc họp dài hơn. Nhưng sâu hơn.
Lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực
Có lần tôi sang Lào thăm Kiên. Tôi quan sát cách em nói chuyện với nhân viên.
Không quát.
Không hạ thấp.
Nhưng cũng không nuông chiều.
Khi có sai sót, em nói rõ ràng.
“Chúng ta cùng chịu trách nhiệm. Nhưng phải sửa cho tới nơi.”
Lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực không phải là khẩu hiệu đẹp. Nó đòi hỏi người lãnh đạo phải tự làm việc với cảm xúc của mình trước.
Kiên từng nóng. Từng bực khi công việc không như ý. Nhưng em bắt đầu nhận ra rằng cảm xúc của người đứng đầu lan rất nhanh trong đội nhóm.
Đó là một bước trưởng thành lớn trong hành trình phát triển bản thân của em.
Xây dựng đội nhóm không đánh đổi sức khỏe
Thị trường nhỏ khiến nhiều doanh nghiệp muốn tăng tốc thật nhanh khi có cơ hội.
Kiên cũng từng đứng trước lựa chọn mở rộng ồ ạt.
Em gọi cho tôi.
“Nếu em mở thêm điểm bán ngay lúc này, có thể doanh thu tăng mạnh. Nhưng đội nhóm sẽ rất áp lực.”
Tôi hỏi.
“Em muốn con số đẹp trong sáu tháng hay nền tảng vững trong sáu năm?”
Em cười.
“Em muốn sáu năm.”
Xây dựng đội nhóm không đánh đổi sức khỏe là quyết định khó. Bởi vì nó đi ngược với tâm lý muốn tăng trưởng nhanh.
Kiên chọn đào tạo nội bộ trước khi mở rộng. Chọn nâng năng lực nhân sự hiện có thay vì tuyển ồ ạt.
Đó là cách gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả từ gốc. Không phải bằng thưởng lớn. Mà bằng cảm giác được tôn trọng và được phát triển.
Khi người lãnh đạo thay đổi, đội nhóm thay đổi
Một nhân viên từng nói với Kiên.
“Em ở lại vì em thấy mình được lắng nghe.”
Câu nói đó không xuất hiện trong báo cáo tài chính. Nhưng nó phản ánh sức khỏe thật của doanh nghiệp.
Phát triển kinh doanh bền vững luôn quay về con người.
Trang Nhã Viking phát triển con người trong suốt hành trình hai mươi năm cũng đi qua những bài học tương tự. Không có đội nhóm bền nếu người lãnh đạo chỉ chăm chăm vào lợi nhuận.
Kiên bắt đầu tổ chức các buổi chia sẻ nội bộ. Không chỉ nói về chỉ tiêu. Mà nói về mục tiêu dài hạn. Về lý do tồn tại của doanh nghiệp.
Đội nhóm hiểu vì sao họ làm việc. Không chỉ làm để hoàn thành nhiệm vụ.
Dẫn chứng phát triển bản thân qua những thay đổi nhỏ
Nếu nhìn lại Kiên của những năm đầu, tôi thấy một người nhiều năng lượng nhưng dễ lo lắng.
Kiên của hôm nay khác.
Khi thị trường chậm lại, em không hoảng.
Khi có mâu thuẫn nội bộ, em chọn đối thoại thay vì né tránh.
Khi đứng trước cơ hội lớn, em cân nhắc tác động đến đội nhóm trước khi quyết định.
Đó là những dẫn chứng phát triển bản thân rõ ràng nhất.
Phát triển bản thân không nằm ở việc tham dự bao nhiêu khóa học. Mà ở cách ta phản ứng khác đi trước cùng một tình huống.
Dành cho người đang làm chủ và cảm thấy cô đơn
Làm chủ rất dễ cô đơn.
Kiên từng nói.
“Có những quyết định em không biết hỏi ai.”
Tôi nói với em.
“Cô đơn không phải vì không có người. Cô đơn vì em nghĩ mình phải tự gánh hết.”
Phát triển kinh doanh bền vững từ gốc là con người bắt đầu khi người lãnh đạo học cách chia sẻ trách nhiệm.
Không ai đủ mạnh để làm tất cả một mình.
Nếu bạn đang xây doanh nghiệp, đặc biệt là phụ nữ làm kinh doanh bền vững, hãy nhớ rằng sự mạnh mẽ không nằm ở việc kiểm soát mọi thứ. Nó nằm ở việc xây dựng hệ thống và đội nhóm đủ tin tưởng để cùng bạn đi đường dài.
Trong Bài 1 tôi đã kể về khát khao ban đầu của Kiên. Ở Bài 2 là hành trình xây dựng niềm tin khách hàng. Và ở bài viết này, điều quan trọng nhất hiện ra rõ ràng.
Phát triển kinh doanh bền vững không tách rời phát triển con người.
Kiên Lào không hoàn hảo.
Nhưng em chọn lớn lên cùng doanh nghiệp của mình.
Và đó mới là thay đổi mạnh mẽ nhất.