Khi khát khao không chỉ là thành công mà là xây dựng một nền tảng vững chắc
Tôi gặp Nguyễn Ngọc Phan trong một buổi trò chuyện về kinh doanh. Phan nói về ước mơ của mình rất rõ ràng.
Em không muốn làm ăn chụp giật. Em muốn xây một doanh nghiệp có văn hóa. Làm ra sản phẩm tử tế. Đi được dài.
Tôi nghe và mỉm cười.
Vì đó cũng là khát khao tôi đã mang theo suốt hơn hai mươi lăm năm làm việc trong môi trường đa quốc gia. Chủ doanh nghiệp người Đan Mạch, với khách hàng Đức, với những tiêu chuẩn khắt khe đến mức nhiều người Việt từng nghĩ là khó tính.
Khát khao của Phan không phải kiếm tiền nhanh. Khát khao của Phan là được tôn trọng.
Và với doanh nhân, đó là một khát khao rất lớn.
Trong hành trình phụ nữ làm kinh doanh bền vững mà tôi theo đuổi, tôi luôn tin rằng nền tảng của phát triển kinh doanh bền vững không nằm ở chiến thuật, mà nằm ở con người và văn hóa họ chọn xây dựng mỗi ngày.
Phan cũng đang đi trên con đường đó.
Những rào cản vô hình khi chọn con đường dài
Nhưng khát khao đi đường dài không bao giờ là con đường dễ.
Phan kể về những ngày đầu khởi nghiệp. Áp lực doanh thu. Áp lực dòng tiền. Áp lực cạnh tranh. Áp lực từ chính những người xung quanh.
Có người nói thẳng.
Thị trường này phải linh hoạt. Phải biết mềm. Đôi khi phải nhắm mắt cho qua.
Phan lắc đầu.
Em không làm vậy được.
Tôi nhìn thấy trong ánh mắt em một cuộc giằng co.
Giữa tồn tại và nguyên tắc.
Giữa lợi nhuận ngắn hạn và uy tín dài hạn.
Giữa nhanh và bền.
Tôi hiểu cảm giác đó rất rõ.
Hai mươi lăm năm làm việc với người Đức và Đan Mạch dạy tôi một điều. Kỷ luật không phải để kiểm soát người khác. Kỷ luật để bảo vệ giá trị cốt lõi của mình.
Ở Viking Việt Nam, chúng tôi không được phép giao hàng trễ chỉ vì lý do nội bộ. Không được phép thay đổi thông số kỹ thuật chỉ vì tiện. Không được phép nói quá về năng lực.
Văn hóa hệ thống của người Đức không cho phép sự mập mờ.
Và chính điều đó tạo nên uy tín.
Phan đang đối diện với bài toán tương tự trong hành trình xây dựng đội nhóm kinh doanh của mình.
Nhân vật phản diện không phải là người khác, mà là sự dễ dãi
Trong câu chuyện của Phan, tôi không thấy một đối thủ cụ thể nào. Không có một nhân vật phản diện rõ ràng.
Nhưng tôi thấy một kẻ thù nguy hiểm hơn.
Sự dễ dãi.
Dễ dãi trong lời hứa.
Dễ dãi trong kiểm soát chất lượng.
Dễ dãi trong tuyển người chỉ vì thiếu nhân sự.
Dễ dãi trong việc bỏ qua quy trình.
Đó cũng là điều tôi từng chứng kiến ở rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi chưa thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp.
Khi người lãnh đạo mệt, họ dễ thỏa hiệp. Khi doanh thu giảm, họ dễ linh hoạt quá mức. Khi áp lực lớn, họ dễ đổ lỗi cho thị trường.
Nhưng hệ thống không vận hành bằng cảm xúc.
Nó vận hành bằng tiêu chuẩn.
Phan nói với tôi một câu mà tôi rất nhớ.
Em muốn đội của em hiểu rằng chữ tín là tài sản lớn nhất.
Câu nói đó làm tôi nghĩ đến hành trình Trang Nhã Viking phát triển con người suốt nhiều năm qua. Chúng tôi đào tạo không chỉ kỹ năng, mà đào tạo tư duy hệ thống, đào tạo cách mỗi cá nhân hiểu rằng mình là một mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Khi bạn làm việc với khách hàng Đức, bạn không được phép sai vì họ tin rằng bạn đã kiểm soát quy trình trước khi giao việc.
Sự thay đổi bắt đầu khi người lãnh đạo ngừng đổ lỗi và bắt đầu xây chuẩn mực.
Bí kíp không phải là công thức, mà là tư duy hệ thống
Phan hỏi tôi một lần.
Chị nghĩ làm sao để đội nhóm thực sự đồng lòng?
Tôi không đưa cho em một công thức.
Tôi kể về cách người Đan Mạch vận hành.
Họ không kiểm soát bằng la mắng. Họ kiểm soát bằng hệ thống rõ ràng. Ai làm gì. Khi nào. Chuẩn ra sao. Hậu quả nếu không đạt.
Họ tin vào con người, nhưng họ không giao việc dựa trên cảm tính.
Đó là nền tảng của gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả.
Khi vai trò rõ ràng, trách nhiệm rõ ràng, tiêu chuẩn rõ ràng, đội nhóm ít xung đột hơn.
Trang Nhã Coaching đội nhóm luôn bắt đầu từ điều đó. Làm rõ kỳ vọng. Làm rõ giá trị. Làm rõ giới hạn.
Phan bắt đầu áp dụng từng bước.
Rà soát lại quy trình.
Định nghĩa lại tiêu chuẩn dịch vụ.
Thiết lập lại văn hóa họp định kỳ.
Đưa minh bạch vào báo cáo.
Không ồn ào. Không khẩu hiệu lớn.
Chỉ là từng điều nhỏ được làm đúng.
Những thử thách mới khi tiêu chuẩn được nâng lên
Nhưng khi bạn nâng tiêu chuẩn, thử thách cũng nâng theo.
Có người rời đi.
Có người không chịu nổi áp lực kỷ luật.
Có người nói Phan quá cứng.
Đây là giai đoạn mà nhiều doanh nhân bỏ cuộc.
Vì cô đơn.
Tôi nhớ những năm đầu khi Viking áp dụng quy trình quản lý theo tiêu chuẩn châu Âu. Không phải ai cũng quen. Không phải ai cũng thích. Có người thấy khó. Có người thấy mất tự do.
Nhưng nếu không đi qua giai đoạn đó, không thể có một đội nhóm kinh doanh vận hành ổn định.
Phan tâm sự.
Có lúc em tự hỏi mình có quá khắt khe không.
Tôi hỏi lại.
Em khắt khe với người hay khắt khe với chuẩn mực?
Em im lặng.
Và rồi em hiểu.
Lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực không có nghĩa là dễ dãi. Tử tế là bảo vệ đội nhóm khỏi sự hỗn loạn dài hạn. Nội lực là giữ vững tiêu chuẩn dù bị hiểu lầm trong ngắn hạn.
Kết quả không đến ngay, nhưng văn hóa bắt đầu hình thành
Sau một thời gian, tôi thấy sự thay đổi rõ ràng ở Phan.
Cách em nói về đội nhóm khác đi. Không còn than phiền. Không còn bức xúc. Thay vào đó là phân tích hệ thống.
Chúng ta sai ở đâu trong quy trình.
Chúng ta thiếu đào tạo ở bước nào.
Chúng ta chưa rõ ràng ở tiêu chuẩn nào.
Đó là dấu hiệu của trưởng thành.
Đội nhóm của em bắt đầu ổn định hơn. Tỷ lệ sai sót giảm. Khách hàng quay lại nhiều hơn. Những người ở lại là những người phù hợp với văn hóa.
Phát triển kinh doanh bền vững không phải là tăng trưởng nhanh nhất. Là tăng trưởng mà không đánh đổi sức khỏe của người lãnh đạo và không phá vỡ giá trị cốt lõi.
Tôi nhìn Phan và thấy hình ảnh của chính mình nhiều năm trước. Cũng từng hoang mang. Cũng từng bị thử thách. Cũng từng phải học cách gắn kết đội nhóm trong doanh nghiệp bằng chuẩn mực thay vì cảm xúc.
Bài học dành cho doanh nhân đang đứng giữa ngã rẽ
Hai mươi lăm năm làm việc với người Đức và Đan Mạch dạy tôi rằng uy tín không phải thứ bạn quảng cáo. Nó là thứ người khác nhắc về bạn khi bạn không có mặt ở đó.
Viking Việt Nam có được vị thế hôm nay không phải vì chúng tôi hoàn hảo. Chúng tôi có được vì chúng tôi nhất quán.
Phan đang học sự nhất quán đó theo cách của riêng mình.
Sự thay đổi mạnh mẽ nhất không phải là khi doanh thu tăng gấp đôi. Mà là khi người lãnh đạo đủ bản lĩnh nói không với điều sai, dù điều đó có thể mang lại lợi nhuận trước mắt.
Nếu bạn muốn gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả, hãy bắt đầu từ việc làm rõ giá trị cốt lõi của mình. Nếu bạn muốn phát triển kinh doanh bền vững, hãy bắt đầu từ việc xây dựng hệ thống thay vì chạy theo cảm xúc.
Và nếu bạn đang tự hỏi mình có đủ sức đi đường dài không, hãy nhớ rằng văn hóa không được xây trong một ngày. Nó được xây bằng hàng trăm quyết định nhỏ, lặp đi lặp lại, ngay cả khi không ai nhìn thấy.
Nguyễn Ngọc Phan đang đi trên con đường đó.
Còn bạn thì sao.
Bạn đang xây doanh nghiệp bằng cảm xúc nhất thời, hay đang xây bằng văn hóa và kỷ luật đủ mạnh để đi qua nhiều thế hệ.