Khi một người trẻ nói về kỷ luật và uy tín
Có một buổi tối tôi ngồi nói chuyện với Nguyễn Ngọc Phan.
Phan không nói về tiền.
Phan không nói về tăng trưởng nhanh.
Phan nói về hai chữ uy tín.
Em nói rất chậm.
Mẹ, con không muốn xây doanh nghiệp mà mỗi ngày phải lo khách nghi ngờ mình.
Tôi nhìn con trai mình.
Tôi thấy một điều quen thuộc.
Đó không phải tham vọng ngắn hạn.
Đó là mong muốn được tôn trọng.
Khát khao đó nghe có vẻ đơn giản.
Nhưng trong kinh doanh, nó là một lựa chọn khó.
Bởi vì khi thị trường biến động, khi doanh thu áp lực, khi người khác đi nhanh bằng những cách linh hoạt, người chọn đi đường dài phải chịu cô đơn.
Tôi đã đi con đường đó hơn hai mươi lăm năm.
Trong môi trường đa quốc gia.
Với chủ doanh nghiệp người Đan Mạch.
Với khách hàng Đức.
Với những tiêu chuẩn không cho phép sự mập mờ.
Triết lý đó tạo nên văn hóa tại Viking Việt Nam.
Và hôm nay, tôi thấy Phan đang bắt đầu chạm vào cùng một hệ giá trị.
Đó là nền tảng của phát triển kinh doanh bền vững.
Rào cản của người trẻ khi chọn con đường dài
Phan từng hỏi tôi.
Nếu con giữ nguyên tắc quá, liệu con có chậm hơn người khác không.
Tôi cười.
Chậm hơn ai.
Và nhanh để làm gì.
Thị trường luôn có cám dỗ.
Giảm chuẩn một chút.
Linh hoạt một chút.
Bỏ qua một bước kiểm soát.
Không ai biết.
Không ai kiểm tra.
Nhưng hệ thống biết.
Và người lãnh đạo biết.
Tôi từng chứng kiến nhiều doanh nghiệp mất uy tín chỉ vì một lần thỏa hiệp.
Một lô hàng sai thông số.
Một lời hứa giao trễ.
Một hợp đồng ký khi chưa đủ năng lực.
Người Đức không tranh cãi nhiều.
Họ chỉ ngừng hợp tác.
Văn hóa hệ thống của họ dựa trên kỷ luật và sự nhất quán.
Không phải cảm xúc.
Phan đang học bài học đó theo cách của riêng mình.
Khi xây dựng đội nhóm kinh doanh, em nhận ra điều khó nhất không phải tuyển người giỏi.
Mà là thấu hiểu đội nhóm trong doanh nghiệp và giữ được tiêu chuẩn chung.
Có người không chịu được áp lực.
Có người muốn linh hoạt.
Có người thấy quy trình là phiền phức.
Phan kể.
Có lúc con tự hỏi mình có đang quá cứng không.
Tôi hỏi lại.
Con cứng với người hay cứng với giá trị.
Con im lặng.
Sự thay đổi bắt đầu từ khoảnh khắc người lãnh đạo tự đối diện với câu hỏi đó.
Nhân vật phản diện mang tên dễ dãi
Trong câu chuyện của Phan, không có đối thủ lớn.
Không có biến cố ồn ào.
Nhưng có một kẻ thù rất nguy hiểm.
Sự dễ dãi.
Dễ dãi với quy trình.
Dễ dãi với kiểm soát chất lượng.
Dễ dãi với việc chọn người chỉ vì thiếu nhân sự.
Tôi đã thấy điều này lặp lại ở rất nhiều doanh nghiệp.
Họ muốn gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả.
Nhưng lại không dám đặt ra tiêu chuẩn rõ ràng.
Họ nói về văn hóa.
Nhưng không viết thành hệ thống.
Ở Viking Việt Nam, chúng tôi không để giá trị tồn tại trong khẩu hiệu.
Chúng tôi biến nó thành quy trình.
Thành báo cáo.
Thành trách nhiệm cụ thể.
Trang Nhã Viking phát triển con người không chỉ bằng cảm hứng.
Mà bằng đào tạo liên tục.
Bằng chuẩn hóa.
Bằng sự kiên nhẫn lặp lại những điều cơ bản.
Phan bắt đầu làm điều tương tự.
Rà soát lại vai trò.
Xác định lại tiêu chuẩn.
Thiết lập nhịp họp cố định.
Đưa minh bạch vào số liệu.
Không ồn ào.
Nhưng rất thật.
Bí kíp không nằm ở động lực mà ở hệ thống
Phan từng nói.
Con thấy nhiều nơi nói về động lực đội nhóm.
Nhưng khi có vấn đề, mọi thứ lại rối.
Tôi nói với con.
Động lực là cảm xúc.
Hệ thống là cấu trúc.
Muốn xây dựng đội nhóm không đánh đổi sức khỏe, người lãnh đạo phải tạo được cấu trúc đủ rõ để không ai phải đoán.
Ai chịu trách nhiệm.
Thời hạn bao lâu.
Tiêu chuẩn là gì.
Hậu quả ra sao nếu không đạt.
Nghe có vẻ khô khan.
Nhưng chính sự rõ ràng đó tạo ra tự do.
Khi không phải đoán ý sếp.
Khi không phải lo sợ bị trách vô cớ.
Đội nhóm ổn định hơn.
Trang Nhã Coaching đội nhóm luôn bắt đầu từ việc làm rõ kỳ vọng.
Không phải truyền lửa trước.
Mà là làm rõ vai trò trước.
Phan áp dụng từng bước.
Có va chạm.
Có người rời đi.
Con buồn không.
Tôi hỏi.
Có.
Nhưng con hiểu.
Hiểu rằng phát triển kinh doanh bền vững không thể giữ tất cả.
Chỉ giữ được những người phù hợp với văn hóa.
Khi tiêu chuẩn được nâng lên, thử thách cũng lớn hơn
Một giai đoạn khó nhất trong thay đổi là lúc tiêu chuẩn đã nâng, nhưng kết quả chưa kịp đến.
Đó là khoảng trống nguy hiểm.
Người lãnh đạo dễ nghi ngờ mình.
Đội nhóm dễ mệt.
Thị trường không chờ.
Tôi đã từng ở đó.
Những năm đầu áp dụng quản trị theo tiêu chuẩn châu Âu tại nhà máy.
Có người phản ứng.
Có người thấy áp lực.
Có người nói quá cứng.
Nhưng nếu không đi qua đoạn đó, không thể hình thành văn hóa dài hạn.
Phan trải qua điều tương tự.
Doanh thu không tăng ngay.
Nhưng sai sót giảm.
Khách hàng phản hồi tốt hơn.
Đó là những tín hiệu nhỏ.
Nhưng bền.
Phụ nữ làm kinh doanh bền vững hay nam giới làm kinh doanh bền vững đều giống nhau ở một điểm.
Phải chịu được giai đoạn không hào nhoáng.
Kết quả không ồn ào nhưng vững
Sau một thời gian, tôi nhận ra cách Phan nói khác đi.
Thay vì than phiền về người.
Con bắt đầu nói về quy trình.
Chúng ta thiếu đào tạo ở đâu.
Chúng ta chưa rõ chuẩn ở đâu.
Chúng ta cần điều chỉnh hệ thống nào.
Đó là sự trưởng thành.
Lãnh đạo bằng sự tử tế và nội lực không phải là chiều lòng tất cả.
Mà là giữ được bình tĩnh khi hệ thống chưa hoàn hảo.
Đội nhóm của Phan ổn định hơn.
Những người ở lại hiểu rõ giá trị chung.
Khách hàng bắt đầu tin tưởng hơn.
Không phải vì quảng cáo.
Mà vì nhất quán.
Giống như cách Viking Việt Nam đi suốt nhiều năm.
Không ồn ào.
Không chạy theo xu hướng.
Nhưng bền bỉ giữ chuẩn.
Bài học dành cho người đang xây đội nhóm
Nếu bạn đang ở giữa hành trình xây dựng đội nhóm kinh doanh của mình, có thể bạn cũng đang đối diện với những câu hỏi như Phan từng hỏi.
Có nên linh hoạt hơn không.
Có nên giảm chuẩn một chút cho nhanh.
Có nên giữ người dù họ không phù hợp.
Sự thay đổi không bắt đầu từ chiến lược marketing.
Nó bắt đầu từ quyết định về văn hóa.
Bạn muốn đội nhóm của mình vận hành bằng cảm xúc hay bằng hệ thống.
Bạn muốn doanh nghiệp lớn nhanh hay lớn vững.
Gắn kết đội nhóm kinh doanh hiệu quả không đến từ khẩu hiệu.
Nó đến từ sự rõ ràng và nhất quán.
Phan vẫn đang trên hành trình.
Không hoàn hảo.
Có lúc mệt.
Có lúc nghi ngờ.
Nhưng tôi thấy ở con một điều quan trọng.
Con không đổ lỗi cho thị trường.
Con quay lại nhìn hệ thống.
Đó là dấu hiệu của một người đang thực sự thay đổi.
Và nếu bạn đang đọc những dòng này, hãy tự hỏi mình.
Bạn đang xây doanh nghiệp bằng áp lực ngắn hạn.
Hay đang xây bằng văn hóa đủ mạnh để đi qua nhiều thế hệ.
Hành trình phát triển kinh doanh bền vững luôn bắt đầu từ quyết định rất riêng của người lãnh đạo.
Ở bài viết tiếp theo, tôi sẽ kể sâu hơn về khoảnh khắc Phan đối diện với lựa chọn khó nhất khi phải giữ giá trị thay vì giữ doanh thu, và điều đó đã thay đổi cách con nhìn về gắn kết đội nhóm như thế nào.